Spawanie MIG/MAG: jak spawać migomatem krok po kroku

Spawanie MIG/MAG polega na topieniu drutu elektrodowego podawanego automatycznie z uchwytu, w osłonie gazu, który chroni jeziorko przed powietrzem. Dlatego tak łatwo je opanować na poziomie podstawowym: spawacz nie wymienia elektrod, a łuk pali się ciągle. Żeby spoina wyszła dobrze, trzeba jednak zgrać cztery rzeczy: rodzaj drutu i gazu, natężenie i napięcie, prędkość podawania drutu oraz sposób prowadzenia uchwytu.

MIG czy MAG: skąd ta różnica

Skrót MIG oznacza osłonę gazem obojętnym, a MAG osłonę gazem aktywnym. W obu metodach urządzenie jest to samo, zmienia się tylko butla. W praktyce mówi się po prostu o spawaniu migiem lub migomatem, choć stal spawa się prawie zawsze w osłonie aktywnej.

Mieszanka argonu z CO2 daje spokojniejszy łuk i mniej odprysków niż czysty CO2, który za to jest tańszy i głębiej wtapia. W numeracji procesów spawalniczych MIG ma symbol 131, a MAG z gazem aktywnym 135.

Sprzęt i materiały przed pierwszą spoiną

Do spawania potrzebna jest spawarka z podajnikiem drutu, uchwyt z dyszą gazową i końcówką prądową, butla z reduktorem i przewód masowy. Końcówka prądowa musi pasować do średnicy drutu, bo luz powoduje niestabilny łuk, a zbyt ciasne dopasowanie zacina drut. Przy stali cienkich blach najczęściej stosuje się drut o średnicy od 0,8 do 1,0 mm, przy grubszych elementach 1,2 mm.

Dobry kontakt przewodu masowego jest równie ważny jak sam uchwyt. Zardzewiała powierzchnia pod zaciskiem lub zacisk trzymający się na jednym punkcie nagrzewa się i zaburza łuk. Przy konstrukcjach, w których zmienia się ułożenie elementów, wygodne bywają uchwyty magnetyczne do spawania, a do przewodu masowego dobrze sprawdzają się magnetyczne zaciski masy, które przylegają płasko do blachy i nie wymagają zdzierania farby w kilku miejscach.

Ustawienia migomatu

Dobór parametrów zaczyna się od grubości materiału i średnicy drutu. Producent spawarki zwykle umieszcza na obudowie albo w instrukcji tabelę z ustawieniami wyjściowymi, od niej warto zacząć. Potem poprawia się parametry na próbnym kawałku tej samej blachy.

• Prędkość podawania drutu decyduje o natężeniu prądu: im szybciej płynie drut, tym więcej prądu pobiera spawarka.
• Napięcie łuku odpowiada za jego długość i szerokość spoiny; za niskie daje wąski, wypukły ścieg, za wysokie rozlany i rozpryskowy.
• Przepływ gazu ustawia się orientacyjnie na kilkanaście litrów na minutę, a w przeciągu lub przy większej dyszy trzeba go zwiększyć albo osłonić stanowisko.
• Wolny wylot drutu, czyli odcinek między końcówką prądową a materiałem, powinien mieć około 10-15 mm. Zbyt długi daje niestabilny łuk, zbyt krótki przepala końcówkę.

Wynik oceniasz słuchem i wzrokiem. Równy, trzaskający szum przypominający smażenie oznacza dobre ustawienie, a głośne wystrzały i rozpryski sygnalizują zbyt niskie napięcie lub za mały przepływ gazu.

Technika spawania krok po kroku

1. Oczyść brzegi i powierzchnię wokół złącza z rdzy, oleju i farby, a krawędzie grubszych elementów przygotuj do spoiny, jeśli wymaga tego konstrukcja.
2. Zamocuj elementy, połącz je ściegami sczepnymi i sprawdź prostopadłość lub kąt przed spawaniem właściwym.
3. Przytnij drut tuż przed uchwytem tak, by wystawał na właściwą długość, i ustaw uchwyt pod kątem około 10-15 stopni od pionu.
4. Zajarz łuk w miejscu, w którym zaczyna się spoina, odczekaj aż jeziorko się utworzy i zacznij prowadzić uchwyt ze stałą prędkością.
5. Obserwuj jeziorko, a nie łuk: jego kształt i szerokość mówią, czy prędkość jest dobra.
6. Na końcu spoiny zatrzymaj się na krótko, żeby wypełnić krater, dopiero potem zgaś łuk i odczekaj chwilę z gazem, aż spoina zastygnie.

Przy kierunku prowadzenia obowiązują dwie konwencje. Spawanie lewoskrętne, z uchwytem ciągniętym w stronę, z której przyszedł, daje szerszą, płytszą spoinę i dobrą widoczność jeziorka. Prawoskrętne, z uchwytem pchniętym do przodu, wtapia głębiej i bywa stosowane przy grubszych blachach. Przy spawaniu pionowym często prowadzi się uchwyt ruchem wahadłowym, a kierunek ustala technolog lub instrukcja procesu spawania.

Typowe wady spoiny i ich przyczyny

Pory często mylone są z brudem, tymczasem najczęściej winny jest gaz. Gdy spoina na całej długości wygląda jak gąbka, zacznij od butli, reduktora i szczelności wężyka. Zatkana odpryskami dysza też potrafi zaburzyć osłonę, dlatego czyści się ją regularnie, a przy dłuższej pracy używa się środka zapobiegającego przywieraniu odprysków.

Kiedy wybrać inną metodę

Migomat sprawdza się przy stalach konstrukcyjnych, w warsztacie, w produkcji seryjnej i wszędzie tam, gdzie liczy się tempo. Gdy potrzebna jest cienka, precyzyjna i estetyczna spoina, a szczególnie przy nierdzewce i cienkich blachach, lepsza bywa metoda opisana w tekście o spawaniu TIG. Na zewnątrz, na wietrze i w trudnym terenie, gdzie osłona gazowa zawodzi, sięga się po spawanie elektrodą otuloną, która osłonę ma w otulinie.

Lista kontrolna przed zajarzeniem łuku

• Powierzchnia złącza jest czysta i sucha, a przewód masowy ma dobry kontakt.
• Drut i końcówka prądowa mają zgodną średnicę, drut przesuwa się bez zacięć.
• Butla jest odkręcona, a przepływ gazu zgadza się z ustawieniem.
• Dysza jest czysta, a wolny wylot drutu ma właściwą długość.
• Parametry sprawdzono na próbnym kawałku blachy, a stanowisko osłonięto przed przeciągiem.
• Spawacz ma maskę, rękawice, odzież ochronną i sprawną wentylację lub odciąg dymów.